Edelhertbronst – fotografie workshop

Afgelopen zaterdag, de 18e september 2010, heb ik deelgenomen aan een workshop Edelhertenbronstfotografie. In de maand september staat het Nationale Park De Hoge Veluwe geheel in het teken van de bronst (paartijd) van de edelherten. In deze tijd strijden de herten om de hinden (vrouwtjes) en dat kun je dan ook horen en zien! De bronsttijd is de periode om de edelherten te zien. Met name de hindes zijn stukken minder schuw dan gebruikelijk en wagen zich ook eerder op de meer open terreinen.

Wat gebeurt er in de bronsttijd? In deze periode vallen de mannelijke roedels uit elkaar. Bij de herten verandert er door het opspelen van de hormonen het een en ander aan het uiterlijk. Allereerst gaan de bronstmanen (haren om de hals) groeien en vergroot de keelzak. Hierdoor krijgt het hert een imposant uiterlijk en het hert wordt een echte macho. Om de dames te imponeren slaat hij met zijn gewei tegen struiken en kleine boompjes, en haalt zijn gewei door het gras of hei. Soms blijft er nog wat in zijn gewei hangen en hij draagt dat parmantig met zich mee. Om lekker voor de dames te ruiken neemt hij extra vaak een modderbad en urineert tegen zijn eigen buik. Om het verbaal te ondersteunen is het geluid dat een hert kan maken veranderd. Het hert kan nu burlen. Het lijkt een beetje op loeien van een koe, maar dan nog lager van toon. De concurrentie kunnen niet alleen zien en ruiken, maar ook horen wie daar de baas is of denkt te zijn. Burlend geeft het plaatsthert aan: hier ben ik de baas

Als we het met een mens zouden vergelijken, dat zou de jonge man (het hert) zijn uitgaanskleren aantrekken (bronstmanen) en lekkere after shave opdoen (zoelen en sprenkelen) en in zijn stoere auto met ronkende uitlaat (burlen) op de boulevard rondrijden om vervolgens in de discotheek (bronstplaats) een leuk meisje (hinde) te versieren. En als twee mannen achter hetzelfde meisje aanzitten, dat kan het weleens op een knokpartijtje uitlopen. Zo ook bij de herten. Meestal blijft het bij stoer doen, maar soms komt het tot een vechtpartijen en tot geweien gekletter. De herten staan tegenover elkaar en proberen met hun gewei de ander achteruit te duwen.

De hinden bepalen waar de bronst plaatsvindt, een belangrijk gegeven is daarbij de voedselaanbod. De herten komen naar dat gebied, soms van tientallen kilometer ver. Telkens weer naar dezelfde plek waar de hinden zich bevinden. Aldaar is er een plaatshert, die de heerschappij heeft in een bepaald gebiedje. Daarbij zijn er enkele bijherten, die het graag over willen nemen, zodra zij de kans krijgen. Zolang het verschil in dominantie groot is, zal het niet tot schermutselingen komen. Zodra een van de bijherten wat ouder worden zullen zij het plaatshert van de troon willen stoten en kan het tot een duel komen. Sommige bijherten zijn slim en maken van de situatie gebruik om, indien de hinde dat wenst, tot paring over te gaan, het hert beslaat de hinde. Over het algemeen worden alle hinden en smaldieren beslagen, de kalveren zijn nog niet geslachtsrijp. De smaldieren en hinden die niet bevrucht zijn, noemen we guste hinden.

De smaldieren en hinden ovuleren in de bronstijd (dus slechts 1x per jaar). De herten kunnen ruiken wanneer dat bijna zover is. Het hert trekt de bovenlip iets op en tilt de kop en fleemt. Is de hinde tot paring bereidt, dan bestijgt het hert de hinde en naar een paar stoten brengt het hert zijn zaad in de schede van de hinde. Meestal is de bevruchting geslaagd, maar het kan voorkomen, dat de hinde een week later wederom bronstig wordt. Tijdens deze nabronst reageert het hert onmiddelijk en zal weer zijn taak verrichten. 34 weken later, om en nabij 1 juni zal er vervolgens een kalfje geboren worden.

Je kunt je voorstellen dat dit tot mooie foto-momenten kan leiden. En zo dachten er meer fotografen over…Grofweg geschat denk ik dat er zo’n 100 fotografen op een rijtje stonden om een mooie foto te maken. Niet vreemd natuurlijk als je bedenkt dat dit maar zo’n 2 weken duurt en je er op de Veluwe relatief dichtbij kunt komen. Hoewel het workshop gedeelte me een beetje tegenviel, veel heb ik er niet van geleerd, was de belevenis wel heel bijzonder. We waren rond 16:00 uur op de plaats waar “het” gebeuren plaats zou gaan vinden en binnen 15 minuten kwam de eerste groep hindes al voorzichtig het bos uit. Het feit dat er voer gestrooid was, zal daar zeker aan bijgedragen hebben. …En kort achter de hindes kwam ook het plaatshert aanlopen om de dames bijeen te drijven. Dit zou gedurende de komende uren, we zijn er tot ca. 20:00 geweest, nog verscheiden malen gebeuren.  Een imposant gezicht.

Omdat de workshop tot 20:00 uur zou duren, is Cora meegegaan en hadden we een overnachting geboekt in een hotelletje in Otterlo, ’t Witte Hoes, zodat we de volgende op ons gemakkie terug konden rijden. Lekker ff weg in eigen land dus. De Veluwe is in ieder geval zeker de moeite waard om nog eens te bezoeken en dat gaat vast nog wel eens gebeuren.

Helaas had dit avondje weg nog een vervelend staartje: we zijn onze videocamera verloren…Sleep je dat ding de hele wereld over, zonder problemen, ben je hem in Nederland bij het eerste de beste uitstapje kwijt….Hopelijk krijgen we wat terug via de verzekering, maar toch jammer van dat laatste filmpje met burlende edelherten! Meer over edelherten is te vinden op de website van Vereniging Het Edelhert